Fidżi

encyklopedia

Geografia		Ustrój polityczny		Gospodarka		Historia		Główne problemy

Nazwa oficjalna: Republika Fidżi Nazwa zwyczajowa: Fidżi Polska nazwa mieszkańców: Fidżyjczyk, Fidżyjka, Fidżyjczycy Obszar lądu: 18 333 km2 Liczba wysp: 332 (110 zamieszk.) Stolica: Suwa na wyspie Viti Levu Ludność: 827,8 tys. Przyrost naturalny: 1,4% Języki: fidżyjski, angielski Waluta: dolar fidżyjski PNB ogólnie: F$ 826,28 mln (US$ 426,28 mln) PNB na 1 mieszkańca: F$ 4168 (US$ 2512) Sr.dł życia: kob. 71,4, mężcz. 66,9 Niezależność od: 1970 r. Domena internetowa: .fj Numer kierunkowy: +679 Czas lokalny: GMT+

 Geografia
Fidżi leży w południowo-zachodniej części Oceanu Spokojnego. Od północy graniczy z Wallis i Futuną oraz Tuvalu, od zachodu z Vanuatu i Nową Kaledonią, od południa z Nową Zelandią, a od wschodu z Tonga. Wyspy wchodzące w skład kraju są pozostałością zatopionego kontynentu. Na diorytowym i granitowym cokole wznoszą się wygasłe wulkany (najwyższy ze szczytów osiąga wysokość 1322 m n.p.m). Obszar kraju jest bardzo aktywny sejsmicznie. Wyspy pozostają pod wpływem klimatu równikowego oceanicznego. Średnie roczne opady notowane na wyspie Viti Levu, w Suwie (stolica) wynoszą 2980 mm, przy czym ich największe natężenie notuje się pomiędzy październikiem a listopadem.
 

 Ustrój polityczny
Najwyższą władzę w Fidżi sprawuje dwuizbowy parlament składający się z elekcyjnej izby reprezentantów i nominowanego Senatu. W izbie niższej zasiada 70 posłów wybieranych w 52 okręgach: 37 mandatów rozdzielanych jest między Fidżan (rdzennych mieszkańców Fidżi), 27 przeznaczonych jest dla mniejszości hinduskiej, a jeden mandat dla kandydatów z plemienia Rotuman. Pięć pozostałych miejsc w izbie rozdzielanych jest wśród kandydatów, którzy zebrali najwięcej głosów, ale nie zostali posłami z list etnicznych (w tym przypadku ich pochodzenie nie ma znaczenia). W Senacie zasiada 34 deputowanych nominowanych przez prezydenta.

Głową państwa jest prezydent (obecnie Ratu Josefa Iloilovatu Uluivuda), wybierany na pięcioletnią kadencję przez Wielką Radę Wodzów Plemiennych. Prezydent wybiera i nominuje premiera, a następnie - na jego wniosek - ministrów. Terytorialnie Fidżi podzielone jest na cztery dystrykty i 14 prowincji. Każda prowincja ma własną radę, której członkami mogą być wyłącznie rdzenni mieszkańcy Fidżi. Osobną administrację posiada wyspa Rabi, zamieszkana przez obywateli Kiribati przeniesionych tu ze zniszczonej przez kopalnię fosforanów wyspy Banaba.
 

 Gospodarka
Fidżi jest krajem w którym dominującą rolę odgrywa sektor rolniczy. Rolnictwo kraju nastawione jest przede wszystkim na produkcję trzciny cukrowej, uprawianej głównie z myślą o eksporcie do krajów Unii Europejskiej. Na zaspokojenie potrzeb wewnętrznych uprawia się głównie ryż, tytoń oraz palmę kokosową, banany, cytryny, kawę, kakao, kauczuk.

Duże znaczenie dla gospodarki ma eksploatacja cennych gatunków drzew w wilgotnych puszczach równikowych, które pokrywają aż 65 proc. powierzchni kraju. Na wyspie Vanua Levu prowadzi się również eksploatację złóż złota. Kraj posiada ponadto udokumentowane złoża miedzi i srebra.

Ważnym źródłem dochodów państwa jest turystyka. W 1999 wyspy odwiedziło 400 tys. turystów, a obroty tego sektora wyniosły 189 mln USD. Do największych partnerów handlowych kraju należą: Australia, Nowa Zelandia, Japonia, Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i inne kraje UE.
 

 Historia
Wyspy, które obecnie wchodzą w skład Fidżi odkryli i zbadali w XVII i XVIII w. europejscy podróżnicy Abel Tasman i James Cook. W XIX w. rozpoczął się napływ brytyjskich osadników. Wraz z Anglikami na wyspy przybyli pierwsi Hindusi, którzy podejmowali pracę na plantacjach trzciny cukrowej. Z czasem masowy napływ ludności hinduskiej doprowadził do radykalnej zmiany struktury etnicznej społeczeństwa. Rosnący odsetek Hindusów wzbudzał niezadowolenie rdzennej ludności melanezyjskiej. Na tym tle, w 1959, wybuchł konflikt, który doprowadził do gwałtownych zamieszek w kraju. Trwający do dzisiaj antagonizm pomiędzy ludnością melanezyjską a Hindusami jest jednym z poważniejszych problemów wewnętrznych kraju.

W 1966 Fidżi otrzymało wewnętrzną autonomię w ramach brytyjskiej Wspólnoty Narodów, w 1970 kraj odzyskał pełną niepodległość. Trwający konflikt etniczny był jedną z przyczyn kilku przewrotów wojskowych, które miały miejsce w późniejszym okresie. W 1987, po jednym z nich, rozwiązano parlament a kraj wystąpił ze Wspólnoty. Pięć lat później przywrócono pozory spokoju społecznego, co umożliwiło przeprowadzenie wolnych wyborów parlamentarnych. Wygrała je FPP (Partia Polityczna Fidżi). Na premiera desygnowano przywódcę zwycięskiej partii, generała S. Rabuki, który w 1987 r. stał na czele przewrotu wojskowego.

W maju 2000 miał miejsce kolejny zamach stanu dokonany przez miejscowego biznesmena George`a Speigtha. Chciał w ten sposób bronić rdzennych mieszkańców wyspy - Melanezyjczyków, przed dyskryminacją ze strony napływowej ludności hinduskiej. Rebelianci wdarli się do siedziby parlamentu i uwięzili premiera Mahendrę Chaundry (pierwszego hindusa na tym stanowisku) wraz z jego 28 współpracownikami. 3 VII 2000 armia powołała rząd przejściowy, na czele którego stanął bankier z Suwy Laisenia Qarase. W skład tego rządu nie wszedł żaden przedstawiciel 44 proc. mniejszości hinduskiej. Qarase zachował stanowisko również po pierwszych wyborach przeprowadzonych po przewrocie, w maju 2002 r.
 

 Główne problemy
1. Niestabilność polityczna - konflikty i walki etniczne między rdzennymi mieszkańcami Fidżi, a ludnością napływową z Indii zagrażają jedności państwa i powodują czasowe okresy izolacji międzynarodowej.
2. Kłopoty ekonomiczne - podstawą dochodów jest eksport cukru, co przy chwiejnej cenie tego towaru na rynkach międzynarodowych powoduje okresowe kryzysy całej gospodarki Fidżi.