Mariany Północne

encyklopedia

Geografia		Ustrój polityczny		Gospodarka		Historia

Nazwa oficjalna: Wspólnota Wysp Północno-mariańskich Status polityczny: terytorium zamorskie USA Polska nazwa mieszkańców: nie tworzy się Obszar lądu: 471 km2 Liczba wysp: 17 Stolica: Garapan na wyspie Saipan Ludność: 77 tys (+30 tys. w Nowej Zelandii) Języki: angielski, czamorro, karoliński, inne Waluta: dolar USA PNB ogólnie: $494 mln PNB na 1 mieszkańca: $8,400 Domena internetowa: .mp Numer kierunkowy: +1670 Czas lokalny: GMT+

 Geografia
Mariany Północne obejmują ok. 15 wysp wulkanicznych (największa Saipan) i liczne małe wyspy oraz rafy koralowe będące częścią długiego łańcucha wysp ciągnącego się na południe od Japonii. Główna część archipelagu położona jest na wysokości Tajwanu, w zachodniej części Oceanu Spokojnego, w Mikronezji, na północ od wyspy Guam. Naturalną roślinność Marianów stanowią wilgotne lasy tropikalne (na stronach nawietrznych) oraz sawanny i zarośla. Klimat zwrotnikowy, ciepły i wilgotny, o wyrównanym przebiegu temperatury w ciągu całego roku (średnie miesięczne 24-28°C), sumy roczne opadów 1800-2300 mm, z maksimum w okresie od lipca do listopada. Częste tajfuny.
 

 Ustrój polityczny
Jako terytorium zamorskie USA, Mariany Północne podlegają bezpośrednio Wydziałowi do spraw Terytoriów w Departamencie Spraw Wewnętrznych. Głową państwa jest prezydent Stanów Zjednoczonych (obecnie George W. Bush). Podobnie jak w przypadku Guam, mieszkańcy posiadają obywatelstwo USA, ale nie są uprawnieniu do głosowania w wyborach organizowanych na kontynencie. Co dwa lata wybierają swojego przedstawiciela do Kongresu (bez prawa głosu). Lokalna legislatura składa się z 15-osobowej Izby Reprezentantów oraz 9-osobowego Senatu. Deputowani wybierani są w drodze powszechnej elekcji na czteroletnią kadencję. Na czele rządu stoi gubernator (od 19.11. jest nim Benigno Fitial), wybierany również na cztery lata, w połowie kadencji parlamentu.
 

 Gospodarka
Gospodarka kraju opiera się - co jest ewenementem w Oceanii - na przemyśle lekkim. Niskie podatki, tania siła robocza i bezcłowy dostęp do rynku Stanów Zjednoczonych powodują gwałtowny rozwój tej gałęzi. W Marianach zlokalizowanych jest już ponad 30 fabryk produkujących odzież. To właśnie w nich szyte są kurtki i okrycia zimowe popularnych w Ameryce marek The Gap, Ralph Lauren, czy Tommy Hilfiger. Wpływy z ich sprzedaży dają ponad połowę dochodów kraju. Drugim ważnym zródłem jest turystyka (przyjeżdżają głównie Amerykanie i Japończycy - choć po zawieszeniu bezpośredniego połączeń lotniczych z Tokio i Osaką ruch turystyczny spadł o 25 proc.). Część wydatków pokrywają różne formy pomocy finansowej ze strony rządu amerykańskiego.
 

 Historia
Zamieszkane od ponad 3500 lat, dla współczesnego świata odkryte zostały w roku 1521 przez Ferdinanda Magellana podczas jego pierwszej podróży dookoła świata. Magellan nazwał dzisiejsze Mariany Wyspami Złodziejskimi ponieważ wiele przedmiotów z wyposażenia jego statku zginęło podczas postoju. W 1668 r. na wyspach zjawili się hiszpańscy misjonarze, którzy zmienili nazwę archipelagu na Wyspy Mariańskie (na cześć matki ówczesnego króla Hiszpanii Karola II). W końcu XIX w. Hiszpania sprzedała Mariany Niemcom, ale już po zakończeniu I wojny światowej kontrolę nad nimi przejęła Japonia. Pod jej rządami na wyspach wybudowanych zostało wiele dróg,, powstała sieć elektryczna, rozbudowały się miasta. W tym też okresie powstała większość plantacji trzciny cukrowej, której sprzedaż jeszcze do niedawna była głównym zródłem dochodów państwa. Pod koniec lat 30. miejscowa ludność została zdominowana przez osadników japońskich (w 1938 r. tylko na Saipan mieszkało ponad 50 tys. Japończyków). W 1944 r. po ataku na wyspy wojsk amerykańskich, skrywana nienawiść do obcych wybuchła ze zdwojoną siłą. Cywilne oddziały ludności Czamorro zabiły 30 tys. japońskich żołnierzy, czym walnie przyczyniły się do zwycięstwa USA. Po wojnie Północne Mariany jako terytorium powiernicze ONZ przekazane zostały pod administrację Stanów Zjednoczonych. W 1978 r. kraj przekształcony został w autonomiczne terytorium zamorskie USA.