Palau

encyklopedia

Geografia		Ustrój polityczny		Gospodarka		Historia

Nazwa oficjalna: Republika Palau Nazwa zwyczajowa: Palau, Belau Polska nazwa mieszkańców: nieokreślona Obszar lądu: 458 km2 Liczba wysp: ok. 300 (jedynie 8 stale zamieszkanych) Stolica: Melekeok na wyspie Babeldaob Ludność: 19,6 tys. Przyrost naturalny: 1,46% Języki: palau, angielski Waluta: dolar USA PNB ogólnie: US$ 118,5 mln PNB na 1 mieszkańca: US$ 6157 Niezależność od: 1994 r. Status polityczny: niezależne państwo stowarzyszone z USA Domena internetowa: brak Czas lokalny: GMT+

 Geografia
Republika Palau to państwo położone w zachodniej części Oceanii, najbardziej na zachód wysuniętej części archipelagu Karoliny. Od zachodu graniczy z Filipinami, od południa z Indonezją, od wschodu z Federacją Mikronezji. Wyspy Palau zbudowane są ze skał wulkanicznych i raf koralowych. Nizinne, maksymalna wysokość 217 m n.p.m. (Mount Mekelulu na wyspie Babeldaob). Klimat gorący i wilgotny, o temperaturze średniej rocznej ok. 27°C i opadach rocznych wynoszących 4500 mm. Przybrzeżne wody są siedliskiem wielu gatunków roślin i zwierząt.
 

 Ustrój polityczny
Palau jest niepodległym państwem stowarzyszonym z USA. Ustrój polityczny określa konstytucja przyjęta w styczniu 1981 r. Głową państwa jest prezydent, który jest równocześnie szefem rządu (obecnie funkcję tę pełni Johnson Toribiong). Podobnie jak w USA, prezydent wybierany jest w powszechnych wyborach na czteroletnią kadencję, którą sprawować może najwyżej dwukrotnie. Władzę wykonawczą w terenie sprawują wybierani gubernatorzy stanowi.

Najwyższym organem władzy ustawodawczej jest dwuizbowy parlament - Olbill Era Kelulau. Izbę niższą tworzy 16 delegatów wybieranych w większościowych wyborach, po jednym z każdego stanu. W izbie wyższej zasiada 14 senatorów oraz wiceprezydent. Wszyscy kongresmani sprawują swój mandat przez cztery lata. Częścią systemu politycznego Palau jest również Rada Wodzów - ciało doradcze, w skład którego wchodzą przedstawiciele lokalnych grup etnicznych.
 

 Gospodarka
Głównym źródłem dochodów Republiki Palau jest kontrybucja rządu USA, gwarantowana przez podpisaną w 1994 r. Umowę o Stowarzyszeniu. Rząd w Waszyngtonie corocznie przekazuje 500 mln USD, co stanowi ok.65 proc. budżetu Palau. USA zapewnia również większą część usług służby zdrowia, obsługę ruchu lotniczego i serwis meteorologiczny.

Ważnym źródłem dochodów jest turystyka. Wybrzeża wysp Palau mają renomę jednego z najlepszych na świecie miejsc do nurkowania, co przyciąga corocznie kilkadziesiąt tysięcy fanów tego sportu. Rozwój usług turystycznych jest jednak limitowany obawami o stan środowiska naturalnego. Część dochodów budżetu pochodzi również z opłat za połowy w specjalnej strefie ekonomicznej Palau.
 

 Historia
Najstarsze ślady osadnictwa wskazują, ze rejon dzisiejszego Palau zamieszkany był już 4000 lat temu. Starożytne społeczeństwo Karolińskie zorganizowane było na zasadzie matriarchatu, gdzie ważną rolę odgrywały matki rodów. To one wybierały wodzów plemion i decydowały o najważniejszych sprawach społeczności.

W 1543 r. wyspy składające się na współczesne Palau objął w posiadanie w imieniu korony hiszpańskiej R.L. de Villalobos. Jednak do połowy XIX w. rejon pozostał praktycznie nieznany. W 1899 r. po przegranej wojnie z Ameryką Hiszpania odsprzedała Palau wraz z Marianami i Karolinami Niemcom.

Podczas I i II wojny światowej wyspy okupowane były przez Japończyków. Pod rządami cesarza wspaniale rozwinęła się sieć dróg, zainstalowana została sieć elektryczna, rozwinął się lokalny przemysł. W 1944 r. wyspy zajęte zostały przez wojska amerykańskie, a od 1947 - jako część Powierniczych Wysp Pacyfiku - pozostawały pod administracją USA.

W roku 1980 nadano wyspom odrębną konstytucję i przeprowadzono wybory do lokalnego parlamentu, a w roku następnym Palau uzyskało autonomię wewnętrzną. W 1993 r. w drodze referendum mieszkańcy wysp uchwalili zakończenie mandatu powierniczego USA.1 X 1994 na podstawie porozumienia z rządem amerykańskim Palau otrzymało status suwerennego państwa. Zgodnie z zawartym porozumieniem USA nadal jednak odpowiadają za sprawy obronności i politykę zagraniczną Palau.

Jesienią 1996 r. krajem wstrząsnęła katastrofa budowlana mostu łączącego najludniejszą wyspę Koror (zamieszkuje ją ponad 70 proc. wszystkich mieszkańców Palau a poziom zagęszczenia ludności jest najwyższy w całej Oceanii), z niemal bezludną wyspą Babeldaob. Most